Zachmurzenie w Polsce 

 - Rodzaje chmur, stopień zachmurzenia, liczba dni pochmurnych i pogodnych -


Międzynarodowy atlas chmur na podstawie, którego nazywamy współcześnie rodzaje chmur wyróżnia 10 podstawowych ich gatunków:

1.Cirrus (Ci)- pierzaste (wysokie)
2.Cirrocumulus (Cc)- pierzasto-kłębiaste (wysokie)
3.Cirrostratus (Cs)- pierzaste warstwowe (wysokie)
4.Altocumulus (Ac)- średnie kłębiaste (średnie)
5.Altostratus (As)- średnie warstwowe (średnie)
6.Nimbostratus (Ns)- warstwowo- deszczowe (niskie)
7.Stratocumulus (Sc)- warstwowo- kłębiaste (niskie)
8.Stratus (St)- niskie warstwowe (niskie)
9.Cumulus (Cu)- kłębiaste (Chmury o budowie pionowej – niskiej podstawie)
10.Cumulonimbus (Cb)- kłębiaste deszczowe (Chmury o budowie pionowej – niskiej podstawie)


Jest to zaledwie dziesięć podstawowych typów chmur. Z każdym z gatunków związany jest inny rodzaj pogody ale nie to jest tematem rozważań.

Mówiąc o zachmurzeniu w Polsce możemy przytoczyć opinię wydaną przez Schmucka, że zachmurzenie w naszym kraju charakteryzuje się dużą zmiennością pod względem stopnia i rodzaju zachmurzenia oraz swoistą monotonią rozłożenia przestrzennego w skali roku.
Do najpochmurniejszych okresów zaliczamy miesiące od listopada do stycznia, głównie grudzień. Wtedy to niebo nad północno wschodnią częścią Polski jest zachmurzone w 80 – 85% a nad Suwalszczyzną stopień pokrycia często przekracza wartość 85 %.
Najmniej zachmurzone niebo nad Polska notuje się w miesiącach przełomu wiosny i lata (północ kraju) i przełomu lata i jesieni (Polska południowa) wtedy zachmurzeni waha się w granicach 50 – 55%. 
Najmniejsze pokrycie chmurami (70 – 75 %) ma z częsta pogodą fenową, Nizina Śląska i Sudety oraz Tatry i Podhale, Beskid Wysoki aż po zachodnie części doliny Sandomierskiej.
Latem i wiosną nad Polską występują głównie chmury konwekcyjne zaś w porze jesienno – zimowej są to zazwyczaj chmury warstwowe o niskiej i średniej podstawie.

Danuta Martyn definiuje dni pogodne jako dni ze średnim zachmurzeniem poniżej 20 %, dni pochmurne jako te podczas, których średnie zachmurzenie jest większe od 80%. 
Tak zdefiniowanych dni pogodnych jest w ciągu roku jest 30 – 50 najwięcej wiosną na północy i jesienią na południu co (związane jest to z osłabieniem działalności cyklonalnej nad Oceanem Atlantyczkim). Dni pochmurnych zaś jest w ciągu roku jest 120 – 160. Najwięcej dni pochmurnych występuje w zimie bo 45 – 65, w lecie jest ich najmniej 15 – 30 (w górach do 45). Można wnioskować, że pozostałe dni w roku to dni z zachmurzeniem średnim.

Bardziej szczegółową charakterystykę liczby dni pochmurnych i słonecznych można przedstawić opierając się na zarysie klimatu Polski Alojzego Wosia.
Alojzy Woś dokonując analizę frekwencji poszczególnych typów pogody podzieli Polskę na 28 regionów. 

Mapa (uproszczona) podziału Polski na obszary klimatyczne

Mapa 1. (na podstawie Zarysu klimatu Polski A. Woś opracował autor)

Nazewnictwo rejonów Polski do mapy nr. 1 

1 Zachodnionadmorski
2 Środkowonadmorski
3 Wschodnionadmorski
4 Dolnej Wisły
5 Północnomazurski
6 Zachodniopomorski
7 Środkowopomorski
8 Wschodniopomorski
9 Chełmińsko-Toruński
10 Zachodniomazurski
11 Środkowomazurski
12 Mazursko-Podlaski
13 Dolnej Warty
14 Lubuski
15 Środkowowielkopolski
16 Południowowielkopolski
17 Środkowopolski
18 Środkowomazowiecki
19 Podlasko-Poleski
20 Zachodniomałopolski
21 Wschodniomałopolski
22 Sandomierski
23 Dolnośląski Zachodni
24 Dolnośląski Środkowy
25 Dolośląski Południowy
26 Śląsko-Krakowski
27 Tarnowsko-Rzeszowski
28 Zamojsko-Przemyski

Tab. 1 (na podstawie danych zaczerpniętych z Zarysu klimatu Polski A. Woś)


Jednym z elementów analizy była analiza zachmurzenia. Rodzaje zachmurzenia zostały określone w następujący sposób:

· Słonecznie lub małe zachmurzenie – średnie zachmurzenie mniejsze lub równe 20% (1)
· Pochmurnie – średnie zachmurzenie 21 – 79 % (2)
· Duże zachmurzenie – średnie zachmurzenie większe równe 80% (3)

Frekwencję poszczególnych typów zachmurzenia w wyróżnionych rejonach Polski prezentuje tabela:

Lp. Rejon 1 2 3
1 Zachodnionadmorski 37.3 211.2 115.7
2 Środkowonadmorski 21.5 202.7 128.8
3 Wschodnionadmorski 40.2 203.3 120.7
4 Dolnej Wisły 35.6 200.1 128.2
5 Północnomazurski 39.3 200 124.7
6 Zachodniopomorski 37.9 203 123.6
7 Środkowopomorski 36 196.2 132
8 Wschodniopomorski 33.6 193.6 136.6
9 Chełmińsko-Toruński 37.5 198.6 129.2
10 Zachodniomazurski 39.5 198.5 126.8
11 Środkowomazurski 39.1 198.6 126.7
12 Mazursko-Podlaski 33.9 192.2 138.5
13 Dolnej Warty 36.7 200.8 126.9
14 Lubuski 37.3 201.5 125.3
15 Środkowowielkopolski 39.1 205 120.2
16 Południowowielkopolski 41.8 205 117.9
17 Środkowopolski 41 199.1 124.5
18 Środkowomazowiecki 38.2 204.5 121.5
19 Podlasko-Poleski 35.5 198.5 127.1
20 Zachodniomałopolski 44.7 194.8 125
21 Wschodniomałopolski 42.3 201.2 120.7
22 Sandomierski 53.1 196.9 114.3
23 Dolnośląski Zachodni 39.4 198.8 126.3
24 Dolnośląski Środkowy 41 205.3 117.8
25 Dolośląski Południowy 42.9 206 115.1
26 Śląsko-Krakowski 41.9 192.5 130.6
27 Tarnowsko-Rzeszowski 45.7 197.3 121.5
28 Zamojsko-Przemyski 53.3 198.1 113.1
 

 

Średnio 38.148 200.117 124.26
Dominanta 37.3 198.6 120.7

Tab. 2  (na podstawie danych zaczerpniętych z Zarysu klimatu Polski A. Woś)

Dane powyższe pokazują nam, że korzystając z dość szczegółowego opracowania uzyskujemy wyniki stosunkowo podobne do podawanych za Danuta Martynową.
W swojej klasyfikacji Alojzy Woś osobno traktuje rejony górskie. Nie bez przyczyny. Gdy spojrzymy na wartości średnie rodzajów pokrycia nieba w różnych rejonach górskich widzimy zasadność takiego podziału:

Miejsce obserwacji 1 2 3
Zakopane 40.7 189.4 134.1
Śnieżka 29 161.6 174.4
Kasprowy wierch 35.8 173.1 155.9

Tab. 3 (na podstawie danych zaczerpniętych z Zarysu klimatu Polski A. Woś)


Ogólnie można powiedzieć, że zachmurzenie w górach jest zdecydowanie bardziej zmienne (co jest ogólno przyjętym faktem) i ciężko było by je sklasyfikować inaczej. 

Zagadnienie zachmurzenia jest dość złożonym tematem i by je dokładnie opisać trzeba większej ilości danych obserwacyjnych. Ogólnie można podsumować, że w Polsce dominuje pogoda pochmurna lub bardzo pochmurna. 
W porach letnich występują głównie chmury konwekcyjne a w chłodniejszych częściach roku przeważają chmury warstwowe o średniej i niskiej podstawie.








Literatura:

Woś A., 1996 – Zarys klimatu Polski. Wydawnictwo Naukowe UAM – Poznań
Martyn D., 1995 – Klimaty kuli ziemskiej. PWN – Warszawa
Woś A., 1997 – Meteorologia dla geografów. PWN – Warszawa


<<< do działu Pogoda <<<
<<< Strona główna <<<